fbpx
sobota, 20 lipca, 2024
Strona głównaHistoriaNiezłomni polskich Kresów – Antoni Olechnowicz ps. „Pohorecki”

Niezłomni polskich Kresów – Antoni Olechnowicz ps. „Pohorecki”

W przeddzień Dnia Zadusznego warto przypomnieć Żołnierzy Wyklętych, którzy walczyli z Niemcami, kolaborującymi Litwinami i bolszewikami na Wileńszczyźnie. Przypomina o nich seria emitowana w TVP Wilno pt. „Niezłomni polskich Kresów”. Przypomnimy dzisiaj jednego z wybitniejszych polskich żołnierzy – Antoniego Olechnowicza „Pohoreckiego”

Żołnierze Niezłomni polskich Kresów należne sobie miejsce w naszej historii zajmują dopiero w ostatnich latach. Polscy partyzanci związani z rejonem wileńszczyzny w okresie PRL zapominani byli podwójnie: i przez Polskę, i przez Litewską SSR. Na szczęście sytuacja ta pomału zaczęła się zmieniać po roku 1989. Jednym z najwybitniejszych kresowych partyzantów był z pewnością Antoni Olechnowicz.

Antoni Olechnowicz był synem ziemi wileńskiej. Uczęszczał do gimnazjum św. Kazimierza w Nowej Wilejce (dzisiaj dzielnica Wilna). Potem wybrał karierę wojskową. Był słuchaczem Wyższej Szkoły Wojskowej w Warszawie, gdzie dosłużył się stopnia kapitana. Podczas II wojny światowej walczył z Niemcami i ZSRR w 20 Dywizji Piechoty z Baranowicz.

Olechnowicz dobrze poznał bolszewików podczas wojny, kiedy to po walkach nad Narwią i Bugiem dostał się do sowieckiej niewoli, z której (szczęśliwie) zbiegł powracając do Wilna. Szybko piął się po szczeblach podziemnych struktur Służby Zwycięstwu Polski, a następnie Związku Walki Zbrojnej. W kwietniu 1944 r. został dowódcą I Zgrupowania AK, na czele którego wziął udział w operacji Ostra Brama, choć nie był jej zwolennikiem. Słusznie przewidział wrogą postawę Sowietów. W lipcu 1944 r. cudem uniknął aresztowania. Przedostał się do Wilna, gdzie został szefem Oddziału II odtworzonej komendy Okręgu Wileńskiego AK.

Starając się ratować polskie struktury podziemne zarządził ewakuację sił zbrojnych na tereny Polski Lubelskiej w 1945 r., gdzie nadal prowadził działalność antykomunistyczną, podporządkowując się Zygmuntowi Sendzielarzowi „Łupaszce”. NKWD i UB deptało mu po piętach, jednak on szczęśliwie unikał aresztowania, co więcej, jeszcze w lutym 1947 r. przedostał się do Paryża, skąd po otrzymaniu instrukcji powrócił do kraju.

Komuniści dopadli „Pohoreckiego” w 1948 r. Zamordowany został w więzieniu mokotowskim w roku 1951 i potajemnie pochowany w kwaterze na Łączce. Jego szczątki szczęśliwie zostały odnalezione i pochowane z honorami na Powązkach. Dzisiaj na jego grobie można zapalić znicz.

Szerzej o historii Antoniego Olechnowicza w materiale:

 

Jarosław Mańka
Jarosław Mańka
Dziennikarz, reżyser, scenarzysta i producent, autor kilkunastu filmów dokumentalnych i reportaży (kilka z nich nagrodzonych). Absolwent historii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pasjonat podróży i tajemnic historii. Propagator patriotyzmu gospodarczego. Współpracownik magazynu „Nasza Historia”.

INNE Z TEJ KATEGORII

Pamięć i przestroga: Konfederacja targowicka, czyli krótka historia zdrady

Miesiąc maj większości Polaków kojarzy się z rocznicą uchwalenia Konstytucji w 1791 r., rokrocznie uroczyście obchodzoną w naszym kraju. Jednak maj to także (niestety) miesiąc, w którym część zaprzedanej magnaterii zawiązała konfederację targowicką, która do dziś jest synonimem zaprzedania i hańby. Historię zdrady narodowej doskonale opisał przedwojenny historyk Władysław Smoleński w dziele „Konfederacja targowicka”.
4 MIN CZYTANIA

Męczennik, który sam domagał się, by zostać patronem Polski

16 maja w sanktuarium w Strachocinie uroczyście obchodzony jest odpust św. Andrzeja Boboli w rocznicę jego okrutnej śmierci, jaką odniósł z rąk Kozaków w 1657 r. Męczennik jest prawdopodobni jedynym świętym, który... sam domagał się, by zostać patronem Polski.
4 MIN CZYTANIA

Konstytucja 3 Maja nie była pierwszą w Europie? Wzorowała się na konstytucji Rzeczypospoliej Pawłowskiej

4 kwietnia 1791 roku, miesiąc przed uchwaleniem Konstytucji 3 Maja, Sejm Rzeczypospolitej uchwalił konstytucję (położonej na Wileńszczyźnie) Rzeczypospolitej Pawłowskiej – miniaturowej chłopskiej republiki założonej przez ks. Pawła Ksawerego Brzostowskiego. Ten wizjoner jako pierwszy w Europie ustanowił prawa znoszące pańszczyznę, nadające wolność osobistą oraz formę samorządu.
5 MIN CZYTANIA

INNE TEGO AUTORA

Wiślana Procesja Eucharystyczna w Czerwińsku nad Wisłą

Długi weekend związany ze Świętem Bożego Ciała sprzyja poznawaniu mało znanych zakątków naszego kraju. Z pewnością warto odwiedzić Czerwińsk nad Wisłą, gdzie odbywa się jedyna w Polsce Wiślana Procesja Eucharystyczna. Przy okazji można poznać wiele tajemnic związanych z pięknym czerwińskim klasztorem położonym nad brzegiem Wisły.
5 MIN CZYTANIA

Pamięć i przestroga: Konfederacja targowicka, czyli krótka historia zdrady

Miesiąc maj większości Polaków kojarzy się z rocznicą uchwalenia Konstytucji w 1791 r., rokrocznie uroczyście obchodzoną w naszym kraju. Jednak maj to także (niestety) miesiąc, w którym część zaprzedanej magnaterii zawiązała konfederację targowicką, która do dziś jest synonimem zaprzedania i hańby. Historię zdrady narodowej doskonale opisał przedwojenny historyk Władysław Smoleński w dziele „Konfederacja targowicka”.
4 MIN CZYTANIA

Męczennik, który sam domagał się, by zostać patronem Polski

16 maja w sanktuarium w Strachocinie uroczyście obchodzony jest odpust św. Andrzeja Boboli w rocznicę jego okrutnej śmierci, jaką odniósł z rąk Kozaków w 1657 r. Męczennik jest prawdopodobni jedynym świętym, który... sam domagał się, by zostać patronem Polski.
4 MIN CZYTANIA