fbpx
środa, 29 maja, 2024
Strona głównaArchiwumStawki w dół, ale podatki... w górę

Stawki w dół, ale podatki… w górę

Po obniżeniu od listopada najniższej stawki podatku dochodowego płaconego według skali podatkowej z 18 do 17 proc., a także wcześniejsze obniżki stawek CIT, sugerować by mogły, że podatki płacone przez przedsiębiorców są coraz niższe. Niestety, nic bardziej mylnego. Jest wręcz odwrotnie. Obniżaniu stawek towarzyszą bowiem dokonywane w ramach innych ustaw zmiany, które wpływają na podwyższenie podstawy opodatkowania. Mimo zatem że stawka jest niższa, wyższa jest podstawa naliczania podatku. Od lat fiskus konsekwentnie stara się maksymalnie ograniczać katalog wydatków, które przedsiębiorcy mogą zaliczyć do kosztów podatkowych.

Zabrać jak najwięcej kosztów

Nie wolno zapominać, że mimo iż kosztem podatkowym jest co do zasady każdy wydatek poniesiony w celu uzyskania przychodów lub zabezpieczenia ich źródła, to przepisy zawierają dziś wyłączenia i ograniczenia obejmujące ponad 100 kategorii wydatków, które – mimo że ewidentnie są związane z prowadzeniem biznesu – za koszty podatkowe nie są uznawane z mocy samych przepisów. A liczba takich ograniczeń nadal systematycznie rośnie. Co gorsza, nie zawsze wprowadzane są one tylko w wyniku wyraźnych nowelizacji ustaw podatkowych, ale także przy okazji nowelizowania przepisów, które często niewiele mają wspólnego z podatkami. Zmiany przepisów podatkowych najczęściej dokonuje się ostatnio przy okazji, zmieniając ustawy z podatkami zupełnie się niekojarzące.

Niewątpliwe jedną z najdotkliwiej odczuwanych w ostatnim czasie zmian w tym obszarze było kolejne ograniczenie możliwości zaliczania do kosztów podatkowych wydatków związanych z firmowymi samochodami, w tym przede wszystkim w przypadku ich leasingu i najmu. W przypadku małych i średnich firm to jedna z ważniejszych pozycji kosztowych. Dziś w przypadku leasingu do kosztów trafia jedynie 75 proc. poniesionych na ten cel wydatków. A pierwotne plany Ministerstwa Finansów zakładały nawet, że będzie to jedynie połowa takich wydatków.

Już wcześniej ograniczono też firmom możliwość zaliczania do kosztów wydatków na usługi doradcze, wydatków reprezentacyjnych i wielu innych popularnych kosztów.

Niektóre z tych ograniczeń mają charakter sankcyjny, tak jak wchodzące w życie od nowego roku przepisy, które nie pozwolą zaliczyć do kosztów podatkowych wydatków z faktur, które nie zostaną zapłacone na rachunek kontrahenta widniejący w nowym wykazie takich rachunków prowadzonym przez Administrację Skarbową.

Niebezpieczne ulgi i zwolnienia

Na podstawę opodatkowani wpływają też ulgi i zwolnienia podatkowe. A w tym obszarze też zazwyczaj wiele się dzieje, mimo, że media nie poświęcaj im zbyt wiele zagadnień. Właściciele tych firm, które mogą się pochwalić nieco dłuższym stażem, maja doskonale w pamięci historię z ulgami inwestycyjnymi, z których można było korzystać w drugiej połowie lat 90. ubiegłego wieku. Zaraz po tym jak ulgi te przyznano, a spore grono firm z nich skorzystało, fiskus przeprowadził masową akcję ich weryfikacji, której głównym celem było podważenie prawa do ich stosowania. Cel był prosty. Zabierając ulgi, państwo zyskiwało znaczne wpływy. Nie tylko w postaci zwrotu odliczonych wcześniej kwot, ale także odsetek i kar.

To jeden z powodów, dla których obecnie małe i średnie firmy podchodzą z dużą rezerwą do ulg inwestycyjnych, takich jak np. ulga na badania i rozwój. Diabeł jak zwykle tkwi bowiem w szczegółach. Przepisy dają bowiem możliwość odliczania jedynie tzw. kosztów kwalifikowanych. A o tym, co w praktyce zostanie lub nie zostanie za takie koszty uznane, w dużo większym stopniu decyduje interpretacja urzędników skarbowych, niż to co – jak mogłoby się wydawać – wynika z przepisów.

Koszty zabierane w interpretacjach

I to kolejny kluczowy element. Fiskus dużo uwagi przywiązuje do interpretacji w obszarze ulg, zwolnień i przede wszystkim kosztów. Ma ku temu zresztą doskonałe narzędzia.

Przepisy są w tej chwili tak skonstruowane, że do kosztów podatkowych można zliczyć tylko to, co służy uzyskaniu przychodów lub co najmniej zabezpieczeniu źródła tych przychodów. To daje duże pole do interpretacyjnych harcy urzędnikom administracji skarbowej. W wielu przypadkach starają się oni wykazywać, że określone wydatki, chociaż mogą być związane z prowadzeniem biznesu, to jednak albo z uwagi na to, że mogą też mieć charakter osobisty, albo też, że nie przyczyniają się do powstania przychodu, kosztem takim nie są.

Dobrym tego przykładem od lat są wydatki na stroje służbowe. O ile zakup ubrań roboczych dal pracowników nie budzi większych zastrzeżeń po stronie fiskusa, o tyle zakup strojów np. dla obsługi sekretariatu często jest już kwestionowany. W ostatnim czasie, w wyniku interpretacji mocno ograniczono także możliwość zaliczania do kosztów podatkowych wydatków na imprezy integracyjne, uznając, że kosztem takim nie są te wydatki, które poniesiono na osoby inne niż pracownicy. Wyłączenie objęło zatem nie tylko kontrahentów podatnika, ale także osoby współpracujące (podwykonawców mających status samozatrudnionych).

Takie przykłady można mnożyć. Nie chodzi jednak o to, by stworzyć w tym miejscu pełny ich katalog (zresztą w przypadku, kiedy wydawanych jest kilka tysięcy interpretacji miesięcznie, nie byłoby to możliwe), ale o to, by zwrócić uwagę, że w dyskusji nad wysokością płaconych podatków, więcej uwagi poświęcać nie stawkom, ale właśnie elementom wpływającym na podstawę opodatkowania.

Warto także zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt – rosnącą represyjność przepisów podatkowych. Ostanie lata przyniosły znaczne zaostrzenie przepisów karnych skarbowych. Kar jest coraz więcej i są one coraz bardziej dotkliwe. Wróciły m.in. sankcje VAT, czyli konieczność dopłacania dodatkowego podatku w przypadku błędów przy rozliczaniu tego podatku.

Ostatnio taki sankcyjny podatek pojawił się np. w przypadku podatników zobligowanych od listopada 2019 roku do stosowania podzielonej płatności (oznacza wpłatę należności w podzielę na kwotę netto i kwotę podatku, które muszą trafić na dwa różne konta bankowe). Za sam brak oznaczenia związanej z taką płatnością faktury podatnik musi dopłacić 30 proc.

Marek Kutarba
Marek Kutarba
Prawnik i publicysta, ekspert w zakresie prawa podatkowego i finansów. Karierę zawodową rozpoczął od pracy w Izbie Skarbowej we Wrocławiu. Później związany z licznymi tytułami prasowymi, w tym największymi polskimi dziennikami gospodarczymi, w których pełnił funkcje redakcyjne i publikował na tematy podatkowe i gospodarcze. Autor książek i praktycznych poradników z zakresu prawa podatkowego. Obecnie właściciel firmy doradczej specjalizującej się w zarządzaniu finansowym i restrukturyzacji kosztów oraz kontent marketingu i litigation PR.

INNE Z TEJ KATEGORII

Dowiedz się, jak inwestują najlepsi! Zapraszamy na darmową konferencję Invest Cuffs 2024

Już 5 –6 kwietnia 2024 r. odbędzie się kolejna edycja Konferencji i Targów Invest Cuffs. Będzie to już dziesiąta odsłona wydarzenia, które corocznie przyciąga do Krakowa kilka tysięcy uczestników, mających możliwość wysłuchania wykładów prowadzonych przez niemal 200 prelegentów. Wszystkich zainteresowanych zapraszamy do udziału w tym wydarzeniu i wspólnego tworzenia historii rynku inwestycyjnego.

Zapraszamy na 22. Międzynarodową Konferencję Baltic Management Development Association

W imieniu Zarządu BMDA, Collegium Prometricum oraz naszym – jako Patrona Medialnego wydarzenia, mamy zaszczyt zaprosić do udziału w 22. Międzynarodowej Konferencji BMDA (Baltic Management Development Association) pod hasłem „Mastering the Future: AI Impact on Business Models and Practice”. Konferencja odbędzie się w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku w dniach 25–26 kwietnia 2024 r.

Rola elektrowni szczytowo-pompowych w zielonej transformacji

Elektrownie szczytowo-pompowe to obecnie najbardziej dojrzała technologia magazynowania energii, charakteryzująca się niezwykle długim czasem eksploatacji. Przy rosnącym udziale źródeł wykorzystujących energię odnawialną, takich jak instalacje fotowoltaiczne, czy farmy wiatrowe, jednostki te mają coraz większe znaczenie w zielonej transformacji. W Młotach w Gminie Bystrzyca Kłodzka przygotowywany jest największy tego typu magazyn energii w Polsce.

INNE TEGO AUTORA

Podatek liniowy już nie tak popularny

W ciągu zaledwie roku, w wyniku zmian wprowadzonych Polskim Ładem, liczba podatników liniowego PIT zmalała o więcej niż jedną trzecią, a zapłacony przez nich podatek o jedną piątą. Równocześnie wzrosła tzw. efektywna stawka opodatkowania.
4 MIN CZYTANIA

Wydatki na wdrożenie KSeF można odliczyć podwójnie

Koszty związane z implementacją oprogramowania koniecznego do komunikacji z Krajowym Systemem e-Faktur mogą spełniać kryteria prac badawczo-rozwojowych (B+R), co umożliwia odliczenie kosztów kwalifikowanych w ramach ulgi na badania i rozwój. Taki wniosek wynika z interpretacji podatkowej wydanej przez Dyrektora KIS w styczniu 2024 r.
4 MIN CZYTANIA

Niepełny miesiąc pracy nie wpływa na potrącenia komornicze

Praca przez część miesiąca nie wpływa na kwotę wolną od potrąceń komorniczych. Jeśli pracownik jest zatrudniony na pełnym etacie, ale nie przepracował pełnego miesiąca (np. z powodu ustania stosunku pracy w trakcie miesiąca), obowiązujące przepisy nie pozwalają na zmniejszenie kwoty wolnej od potrąceń w ramach egzekucji komorniczej.
3 MIN CZYTANIA