fbpx
poniedziałek, 20 maja, 2024
Strona głównaPodatkiW dużych firmach nadzór wewnętrzny zamiast kontroli fiskusa

W dużych firmach nadzór wewnętrzny zamiast kontroli fiskusa

Od lipca 2020 roku firmy o przychodach powyżej 50 mln euro mogą zawierać z fiskusem umowy, które pozwalają zastąpić kontrole podatkowe stałym audytem wewnętrznych procedur kontroli, które podatnik zastosuje, aby samodzielnie nadzorować poprawność rozliczeń podatkowych. 

1 lipca 2020 roku weszły w życie przepisy ustawy z 16 października 2019 r. o rozstrzyganiu sporów dotyczących podwójnego opodatkowania oraz zawieraniu uprzednich porozumień cenowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2200), które pozwalają na uruchomienie tzw. Programu Współdziałania. Program jest formą współpracy między Krajową Administracją Skarbową (KAS) a dużymi podatnikami. W programie mogą bowiem uczestniczyć tylko firmy o przychodach powyżej 50 mln euro (czyli obecnie około 220 mln zł). Sama idea programu sprowadza się do zastąpienia kontroli podatkowych wewnętrznym nadzorem, który firma prowadziłaby nad rozliczeniami podatkowymi (tzw. monitoring horyzontalny). Fiskus miałby natomiast nadzorować wyłącznie przyjęte u takiego przedsiębiorcy procedury nadzoru.

Potrzebna umowa

Co istotne udział w programie nie jest dla firm obowiązkowy. To podatnik decyduje, czy chce w nim uczestniczyć. Jeśli się na to zdecyduje, musi wystąpić do Szefa KAS z odpowiednim wnioskiem na piśmie. Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, Szef KAS może zawrzeć z podatnikiem, na jego wniosek, umowę o współdziałanie w zakresie podatków pozostających we właściwości KAS. Ministerstwo Finansów opublikowało taki wniosek na swoich stronach internetowych. Można go tam wypełnić korzystając z odpowiedniego formularza.

Z wnioskiem – jak już wspomniano – może wystąpić podatnik, u którego wartość przychodu wykazana w zeznaniu podatkowym CIT w poprzednim roku podatkowym przekroczyła równowartość 50 mln euro (przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP w ostatnim dniu roboczym roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku).

Umowa o współdziałanie zawierana jest w formie pisemnej na czas nieokreślony i określa ustalenia stron niezbędne dla prawidłowej realizacji warunków umowy, w tym szczegółowe prawa i obowiązki stron wynikające z zawartej umowy, a także sposób informowania się o osobach upoważnionych do kontaktu między stronami.

Na początek audyt

Złożenie wniosku rozpoczyna procedurę podpisania umowy o współdziałanie między podatnikiem a Szefem KAS. Nim jednak dojdzie do podpisania, podatnika czeka audyt podatkowy ze strony fiskusa.

Audyt podatkowy przeprowadza Szef Krajowej Administracji Skarbowej. Robi to zarówno przed zawarciem umowy o współdziałanie (audyt wstępny), jak i w trakcie obowiązywania umowy o współdziałanie (audyt monitorujący).

O przeprowadzeniu audytu wstępnego i jego zakresie decyduje Szef KAS, biorąc pod uwagę ocenę ryzyka podatkowego zidentyfikowanego u podatnika wnioskującego o zawarcie umowy o współdziałanie.

Podatnik jest informowany o zakresie audytu wstępnego. Również harmonogram działań podejmowanych w ramach audytu wstępnego jest uzgadniany z podatnikiem.

Audyt wstępny w zakresie poprawności wypełniania obowiązków podatkowych obejmuje 2 lata podatkowe poprzedzające rok, w którym podatnik wystąpił z wnioskiem o podpisanie umowy o współdziałanie oraz okres od początku roku podatkowego, w którym podatnik wystąpił z wnioskiem, do dnia zakończenia tego audytu. A zatem występując z wnioskiem np. w sierpniu 2020 roku musimy spodziewać się audytu obejmującego rok 2018 i 2019 oraz okres od stycznia do sierpnia 2020 roku.

Podatnik kontroluje się sam

Podatnik, który zawarł umowę o współdziałanie, jest obowiązany do:
* dobrowolnego i prawidłowego wykonywania obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego;
* posiadania skutecznego i adekwatnego zbioru zidentyfikowanych i opisanych procesów oraz procedur dotyczących zarządzania wykonywaniem obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego i zapewniających ich prawidłowe wykonanie (ramy wewnętrznego nadzoru podatkowego);
* zgłaszania Szefowi KAS, bez wezwania, istotnych zagadnień podatkowych, które rozsądnie oceniając, mogą stać się źródłem sporu między podatnikiem a organem podatkowym, zgodnie z określonymi w umowie o współdziałanie progami istotności;
* niezwłocznego przekazywania Szefowi KAS, bez wezwania, istotnych informacji mogących mieć wpływ na uzyskanie korzyści podatkowej przez podatnika, zgodnie z określonymi w umowie o współdziałanie progami istotności.

Niezależny audyt podatkowy

Podatnik musi zadbać o niezależny audyt funkcji podatkowych. Audyt taki przeprowadzany jest na zlecenie podatnika przez niezależnego audytora podatkowego. Może nim być spółka doradztwa podatkowego, firma audytorska, doradca podatkowy lub biegły rewident, z wyjątkiem jednak podmiotu m.in. wykonującego na rzecz podatnika czynności rewizji finansowej, usługi doradztwa podatkowego lub prawnego, a także będącego krajowym podmiotem powiązanym lub zagranicznym podmiotem powiązanym (dotyczy to jednak tylko okresu objętego niezależnym audytem).

Niezależny audyt funkcji podatkowej obejmuje sprawdzenie prawidłowości wykonywania obowiązków podatkowych oraz skuteczności i adekwatności wdrożonych ram wewnętrznego nadzoru podatkowego.

Z przeprowadzenia audytu sporządza się raport zawierający wynik audytu, przy czym raport podpisuje niezależny audytor podatkowy prowadzący ten audyt. Następnie raport jest przekazywany niezwłocznie podatnikowi wraz z dokumentacją audytu zawierającą testy i procedury przeprowadzone w jego trakcie.

Fiskus monitoruje

Po podpisaniu umowy następuje monitorowanie przez fiskusa wewnętrznego nadzoru podatkowego celem weryfikacji, czy jest on skuteczny oraz adekwatny do wielkości i złożoności struktury organizacyjnej podmiotu.

W wyniku przeprowadzonego monitoringu, dokonywana jest korekta indywidualnego planu nadzoru nad wypełnianiem obowiązków podatkowych, polegająca na dostosowaniu zakresu i częstotliwości nadzoru do poziomu kontroli wewnętrznej wdrożonej przez podatnika.

Audyt podatkowy w zakresie ram wewnętrznego nadzoru podatkowego obejmuje ocenę możliwości prawidłowego wykonywania obowiązków podatkowych poprzez weryfikację poziomu wdrożenia i funkcjonowania: systemu zarządzania ryzykiem, kontroli wewnętrznej, audytu wewnętrznego, nadzoru nad zgodnością działalności z przepisami prawa, regulacjami wewnętrznymi i dobrowolnie przyjętymi standardami, mechanizmów nadzoru zewnętrznego, w tym niezależnego audytu funkcji podatkowej – w odniesieniu do spraw podatkowych.

Rozwiązanie umowy

Podatnik może w każdym momencie wypowiedzieć umowę o współdziałanie.
Natomiast Szef KAS może wypowiedzieć umowę o współdziałanie tylko w przypadku:
* naruszenia przez podatnika postanowień tej umowy;
* ewentualnie poważnego lub powtarzającego się naruszania przez podatnika przepisów prawa podatkowego. Musi też wskazać przyczyny jej wypowiedzenia wraz z uzasadnieniem.

Rozwiązanie umowy następuje z dniem złożenia, w formie pisemnej, drugiej stronie wypowiedzenia tej umowy (chyba że z treści tego wypowiedzenia wynika późniejszy termin). W przypadku rozwiązania umowy przez Szefa KAS, w okresie 2 lat od dnia rozwiązania podatnik nie może złożyć wniosku o zawarcie kolejnej umowy.

Marek Kutarba
Marek Kutarba
Prawnik i publicysta, ekspert w zakresie prawa podatkowego i finansów. Karierę zawodową rozpoczął od pracy w Izbie Skarbowej we Wrocławiu. Później związany z licznymi tytułami prasowymi, w tym największymi polskimi dziennikami gospodarczymi, w których pełnił funkcje redakcyjne i publikował na tematy podatkowe i gospodarcze. Autor książek i praktycznych poradników z zakresu prawa podatkowego. Obecnie właściciel firmy doradczej specjalizującej się w zarządzaniu finansowym i restrukturyzacji kosztów oraz kontent marketingu i litigation PR.

INNE Z TEJ KATEGORII

Szykują nam nowy podatek. Efektem będą drastyczne podwyżki cen gazu, węgla i paliwa

Jak informuje „Rzeczpospolita”, węgiel będzie droższy nawet o połowę, a olej napędowy o ponad 50 gr na litrze. Taki będzie efekt wprowadzenia przez rząd nowego podatku wynikającego z unijnej dyrektywy o systemie handlu emisjami gazów cieplarnianych. Jej uchwalenie ma nastąpić do końca 2024 r.
2 MIN CZYTANIA

Apel rzecznika MŚP do premiera w sprawie składki zdrowotnej

Adam Abramowicz, rzecznik małych i średnich przedsiębiorców, zwrócił się do premiera Donalda Tuska z listem dotyczącym dwóch szczególnie ważnych dla przedsiębiorców zapowiedzi rządu.
2 MIN CZYTANIA

Będzie ZUS od wszystkich umów cywilnoprawnych?

Rząd prowadzi prace nad ozusowaniem wszystkich umów cywilnoprawnych oraz likwidacją tak zwanych zbiegów tytułów do ubezpieczeń społecznych.
2 MIN CZYTANIA

INNE TEGO AUTORA

Podatek liniowy już nie tak popularny

W ciągu zaledwie roku, w wyniku zmian wprowadzonych Polskim Ładem, liczba podatników liniowego PIT zmalała o więcej niż jedną trzecią, a zapłacony przez nich podatek o jedną piątą. Równocześnie wzrosła tzw. efektywna stawka opodatkowania.
4 MIN CZYTANIA

Wydatki na wdrożenie KSeF można odliczyć podwójnie

Koszty związane z implementacją oprogramowania koniecznego do komunikacji z Krajowym Systemem e-Faktur mogą spełniać kryteria prac badawczo-rozwojowych (B+R), co umożliwia odliczenie kosztów kwalifikowanych w ramach ulgi na badania i rozwój. Taki wniosek wynika z interpretacji podatkowej wydanej przez Dyrektora KIS w styczniu 2024 r.
4 MIN CZYTANIA

Niepełny miesiąc pracy nie wpływa na potrącenia komornicze

Praca przez część miesiąca nie wpływa na kwotę wolną od potrąceń komorniczych. Jeśli pracownik jest zatrudniony na pełnym etacie, ale nie przepracował pełnego miesiąca (np. z powodu ustania stosunku pracy w trakcie miesiąca), obowiązujące przepisy nie pozwalają na zmniejszenie kwoty wolnej od potrąceń w ramach egzekucji komorniczej.
3 MIN CZYTANIA