fbpx
środa, 21 lutego, 2024
Strona głównaNaukaCiało niebieskie, na którym pada piasek

Ciało niebieskie, na którym pada piasek

Po raz pierwszy naukowcy wykorzystali teleskop Jamesa Webba do dokładnego zbadania atmosfery egzoplanety. Odkryli pewne podobieństwa do Ziemi, a także coś, co na pierwszy rzut oka może przypominać krople deszczu lecące z nieba w ogromnym upale. Choć krople te nie składają się z wody, lecz z piasku.

We wszechświecie istnieje mnóstwo przedziwnych światów. Odkąd badania egzoplanet (czyli planet krążących wokół innej gwiazdy niż nasze Słońce) nabrały tempa, astronomowie co i rusz odkrywają nowe niezwykłe ciała niebieskie. Przykładowo egzoplanety składające się praktycznie z samych… diamentów lub takie, na których pada ciekłe żelazo.

Wiele z tych odkryć jest możliwych tylko dzięki ciągłemu udoskonalaniu technologii obserwacji. Nowe dane z egzoplanety WASP-107b zebrano za pomocą Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST). Pokazują one nie tylko ślady pary wodnej i dwutlenku siarki, lecz także wyjątkowe chmury. „Czasami pada z nich piasek” – piszą astronomowie w badaniu opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Nature”.

WASP-107b odkryto już w 2017 r. Gazowa egzoplaneta krąży wokół gwiazdy nieco chłodniejszej i nie tak masywnej jak nasze Słońce. Ma mniej więcej masę Neptuna, a obwód znacznie większy od Jowisza, dlatego też nadano jej przezwisko „wata cukrowa”. Jak twierdzą naukowcy, ta egzoplaneta jest wręcz „puszysta”.

Eksperci byli w stanie wykorzystać instrumenty teleskopu Webba, by zajrzeć w atmosferę WASP-107b 50 razy głębiej, niż miałoby to miejsce w przypadku Jowisza. Sygnały do analizy widmowej (czyli analizy pierwiastków w składzie danej substancji poprzez pomiar fal linii widmowych) są bardziej uwydatnione w mniej gęstych atmosferach.

Kamień milowy w badaniach egzoatmosfery

Właśnie dzięki analizie widmowej naukowcy natknęli się na ślad chmur złożonych z pary wodnej, dwutlenku siarki i krzemianów. Podejrzewa się, że takie chmury występują również na innych egzoplanetach. Ale ich dokładny skład chemiczny udało się określić dopiero teraz.

– Odkrycie chmur z piasku, pary wodnej i dwutlenku siarki na tej puszystej egzoplanecie, którego dokonano za pomocą należącego do JWST instrumentu Miri, jest kamieniem milowym. Zupełnie zmienia nasze pojmowanie powstawania i ewolucji planet, a także rzuca nowe światło na nasz Układ Słoneczny – mówi Leen Decin z Katholieke Universiteit Leuven w Belgii, jeden z głównych autorów badania.

Naukowcy nie znaleźli żadnych śladów metanu, który odkryto w poprzednich badaniach. Największą niespodzianką było odkrycie dwutlenku siarki – zapachu, jaki znamy ze spalonych zapałek.

Dwutlenek siarki powstaje tam prawdopodobnie dlatego, że światło gwiazdy, wokół której krąży WASP-107b, może z łatwością przenikać jej atmosferę i w ten sposób przemieszczać się daleko w stronę jej powierzchni. A to, zdaniem naukowców, sprzyja tworzeniu się gazu.

Jak pokazuje badanie, obieg chmur na WASP-107b jest podobny do tego na Ziemi. Z nich również pada, choć kropelkami składającymi się nie z deszczu, lecz z piasku. Tym, co zdecydowanie różni tę egzoplanetę od Ziemi, jest temperatura. Kiedy piasek osiada wysoko w atmosferze, na jej powierzchni jest upał dochodzący do 500 stopni Celsjusza.

Źródło: Der Spiegel

Julia Budka
Julia Budka
Studentka Wydziału Lingwistyki Stosowanej na Uniwersytecie Warszawskim. W przyszłości tłumacz przysięgły jęz. angielskiego i niemieckiego. Kibic reprezentacji Polski w siatkówkę i piłkę nożną. W wolnych chwilach chętnie sięga po kryminały i powieści historyczne.

INNE Z TEJ KATEGORII

Czy niemiecki system szkolnictwa zawiódł?

Publiczna edukacja w Niemczech jest „bezpłatna” (czyli finansowana z podatków), jednak coraz więcej rodziców decyduje się posłać swoje dzieci do szkoły prywatnej, nawet jeśli wiąże się to z dodatkowymi kosztami. Czy dobre wykształcenie w Niemczech stanie się wkrótce przywilejem tylko tych, których będzie na nie stać?
5 MIN CZYTANIA

Czas skończyć z rozdawaniem laptopów w szkołach

Rozdawanie przez rządy laptopów w szkołach i bezrefleksyjna cyfryzacja to nie tylko marnotrawienie publicznych pieniędzy, ale także działanie na szkodę uczniów.
4 MIN CZYTANIA

Polskie nastolatki coraz słabsze w matematyce i rozumieniu tekstu

Polskie nastolatki osiągają coraz gorsze wyniki w matematyce i w rozumieniu tekstu – wynika z badania OECD. Polska młodzież jest w grupie krajów o największym spadku poziomu wiedzy. Choć wciąż są powyżej unijnej średniej, wypadli z grona europejskich liderów. Tym, co szczególnie niepokoi, jest rosnący odsetek nastolatków, którym brakuje umiejętności czytania ze zrozumieniem.
3 MIN CZYTANIA

INNE TEGO AUTORA

Pracownik Tesli może być pierwszą ofiarą śmiertelną jej autopilota

Mężczyzna ginie w wypadku luksusowego samochodu elektrycznego w 2022 r. podczas korzystania z funkcji autopilota. Kto jest winny – kierowca czy pojazd? Przedstawiamy rekonstrukcję tej śmiertelnej kolizji.
3 MIN CZYTANIA

Na wojnie z elektrośmieciami. UE chce zwiększyć recykling urządzeń elektrycznych

Smartfony, tablety, pralki – w 2021 r. wygenerowano w UE 4,9 mln ton odpadów elektrycznych i elektronicznych. Unia uzgodniła prawo, dzięki któremu naprawy sprzętów będą bardziej opłacalne niż ich wyrzucanie. Minie jednak jeszcze trochę czasu, zanim wejdzie ono w życie.
4 MIN CZYTANIA

Państwa UE opowiadają się za regularnym ujawnianiem informacji o kierowcach

Unia Europejska zamierza wprowadzić nowe wymogi dotyczące przedłużania ważności prawa jazdy. W przyszłości nowe przepisy mogą obowiązywać wszystkich kierowców Wspólnoty.
4 MIN CZYTANIA