fbpx
niedziela, 21 kwietnia, 2024
Strona głównaPodatkiPodatek liniowy już nie tak popularny

Podatek liniowy już nie tak popularny

W ciągu zaledwie roku, w wyniku zmian wprowadzonych Polskim Ładem, liczba podatników liniowego PIT zmalała o więcej niż jedną trzecią, a zapłacony przez nich podatek o jedną piątą. Równocześnie wzrosła tzw. efektywna stawka opodatkowania.

Jeszcze w rozliczeniu za 2021 r. podatników opodatkowanych liniową stawką PIT było ponad 800 tys. (niemal 40 tys. więcej niż rok wcześniej), a ich łączne przychody wyniosły 1 387 697 mln zł (czyli prawie 1,4 bln zł). Z tej liczby ponad 650 tys. osób zadeklarowało niecałe 39,1 mld zł należnego podatku.

Po wejściu w życie Polskiego Ładu, a zatem w rozliczeniu za 2022 r., liczba podatników liniowego PIT spadła do nieco ponad 530 tys. Było ich zatem mniej niż rok wcześniej o 270 tys. Mimo to zadeklarowana kwota przychodów nie była znacząco niższa niż rok wcześniej i wyniosła 1 296 694 mln zł (blisko 1,3 bln zł).

Należny podatek wyniósł 30,7 mld zł i złożyło się na niego 429 705 podatników (niemal 230 tys. osób mniej niż rok wcześniej). To mimo wszystko niewielki spadek, szczególnie jeśli uwzględnimy, że w 2022 r. nie mogli już oni odliczyć składki zdrowotnej, która rok wcześniej pozwoliła im obniżyć PIT o niemal 3 mld zł.

Dla porównania: niemal 24 mln podatników opodatkowanych według skali podatkowej wykazało łączny podatek należny w wysokości około 64 mld zł.

Ucieczka podatników od liniowej stawki PIT nie powinna nikogo dziwić. Przede wszystkim trzeba przypomnieć, że poprzedni rząd (Mateusza Morawieckiego) stworzył warunki do tego, by spora liczba podatników płacących wcześniej PIT według stawki liniowej, przeszła na ryczałt. Nie dotyczy to przy tym wyłącznie podatników, których aktywność związana jest z IT. Także inne grupy podatników, z uwagi na preferencyjne potraktowanie podatników ryczałtu w obszarze składki zdrowotnej, zdecydowały się na zmianą formy opodatkowania.

Podatnicy liniowego PIT płacą dziś składkę zdrowotną według stawki 4,9 proc. od postawy, którą jest ich dochód. Część zapłaconej składki mogą jednak odliczyć od dochodu. Tylko jednak w granicach niezbyt wysokiego limitu. W rozliczeniu za 2022 r. limit ten wynosił raptem 8,7 tys. zł. Ryczałtowcy płacą składkę w jednej z trzech zryczałtowanych wysokości zależnej od tego, w jakim progu przychodowym się znajdują. Dodatkowo mogą od przychodów odliczyć połowę zapłaconej składki.

Jeśli spojrzymy na liczby, to szybko się okaże, że o ile w 2021 r. z ryczałtu korzystało niecałe 1,5 mln podatników, to już w rozliczeniu za rok 2022 takich podatników było ponad 1,7 mln, czyli o nieco ponad 225 tys. więcej. Jeszcze ciekawiej wygląda jednak kwestia związana z zadeklarowanym do zapłaty podatkiem. O ile bowiem ogół podatników ryczałtu deklarował za 2021 r. niecałe 6,5 mld zł podatku, to już w rozliczeniu za 2022 r. było to ponad 17,3 mld zł.

Równie imponujący jest wzrost przychodu opodatkowanego ryczałtem. Jeszcze w 2021 r. przychody wykazane przez ryczałtowców wynosiły niecałe 108 mld zł. W rozliczeniu za 2022 r. przychody te się podwoiły i podatnicy ryczałtu wykazali przychody wynoszące niemal 220 mld zł.

Podatnicy liniowego PIT nie zmieniali jednak formy opodatkowania wyłącznie na ryczałt. Pewna część takich podatników przeszła także na opodatkowania na podstawie skali podatkowej. Skłaniało do tego wprowadzenie wysokiej, wynoszącej 30 tys. zł kwoty wolnej od podatku oraz obniżenie z 17 do 12 proc. stawki w PIT w pierwszym przedziale skali podatkowej. To zaś w sposób znaczący wpłynęło na poziom obciążeń podatkowych. Wystarczy zwrócić uwagę, że efektywna stawka podatku dla podatników liniowego PIT wyniosła w rozliczeniu za 2022 r. 18,99 proc., podczas gdy rok wcześniej, dzięki możliwości odliczania większości składki zdrowotnej, było to 17,64 proc. Ta sama efektywna stawka dla podatników PIT opodatkowanych według skali podatkowej wyniosła poniżej 9 proc., przy stawkach nominalnych na poziomie 12 i 32 proc. Z kolei uśredniony poziom opodatkowania ryczałtowców (liczony dla ogółu podatników, z tym jednak zastrzeżeniem, że z uwagi na duże zróżnicowanie stawek nie jest to miara w pełni obiektywna) wyniósł zaledwie 7,88 proc.
A musimy pamiętać, że po doliczeniu składki zdrowotnej (ale bez składek ZUS) poziom obciążeń dochodu podatników liniowego PIT do nie 18,99 ale aż 23,89 proc.

Marek Kutarba
Marek Kutarba
Prawnik i publicysta, ekspert w zakresie prawa podatkowego i finansów. Karierę zawodową rozpoczął od pracy w Izbie Skarbowej we Wrocławiu. Później związany z licznymi tytułami prasowymi, w tym największymi polskimi dziennikami gospodarczymi, w których pełnił funkcje redakcyjne i publikował na tematy podatkowe i gospodarcze. Autor książek i praktycznych poradników z zakresu prawa podatkowego. Obecnie właściciel firmy doradczej specjalizującej się w zarządzaniu finansowym i restrukturyzacji kosztów oraz kontent marketingu i litigation PR.

INNE Z TEJ KATEGORII

Szykują nam nowy podatek. Efektem będą drastyczne podwyżki cen gazu, węgla i paliwa

Jak informuje „Rzeczpospolita”, węgiel będzie droższy nawet o połowę, a olej napędowy o ponad 50 gr na litrze. Taki będzie efekt wprowadzenia przez rząd nowego podatku wynikającego z unijnej dyrektywy o systemie handlu emisjami gazów cieplarnianych. Jej uchwalenie ma nastąpić do końca 2024 r.
2 MIN CZYTANIA

Apel rzecznika MŚP do premiera w sprawie składki zdrowotnej

Adam Abramowicz, rzecznik małych i średnich przedsiębiorców, zwrócił się do premiera Donalda Tuska z listem dotyczącym dwóch szczególnie ważnych dla przedsiębiorców zapowiedzi rządu.
2 MIN CZYTANIA

Będzie ZUS od wszystkich umów cywilnoprawnych?

Rząd prowadzi prace nad ozusowaniem wszystkich umów cywilnoprawnych oraz likwidacją tak zwanych zbiegów tytułów do ubezpieczeń społecznych.
2 MIN CZYTANIA

INNE TEGO AUTORA

Wydatki na wdrożenie KSeF można odliczyć podwójnie

Koszty związane z implementacją oprogramowania koniecznego do komunikacji z Krajowym Systemem e-Faktur mogą spełniać kryteria prac badawczo-rozwojowych (B+R), co umożliwia odliczenie kosztów kwalifikowanych w ramach ulgi na badania i rozwój. Taki wniosek wynika z interpretacji podatkowej wydanej przez Dyrektora KIS w styczniu 2024 r.
4 MIN CZYTANIA

Niepełny miesiąc pracy nie wpływa na potrącenia komornicze

Praca przez część miesiąca nie wpływa na kwotę wolną od potrąceń komorniczych. Jeśli pracownik jest zatrudniony na pełnym etacie, ale nie przepracował pełnego miesiąca (np. z powodu ustania stosunku pracy w trakcie miesiąca), obowiązujące przepisy nie pozwalają na zmniejszenie kwoty wolnej od potrąceń w ramach egzekucji komorniczej.
3 MIN CZYTANIA

Ryczałt – już 20 lutego trzeba zapłacić wyższą składkę zdrowotną

20 lutego upływa termin zapłaty pierwszej w tym roku składki zdrowotnej ryczałtowców, w nowej, obowiązującej w 2024 r. wysokości. Składki, która kolejny rok z rzędu wyraźnie wzrosła.
4 MIN CZYTANIA