fbpx
czwartek, 25 kwietnia, 2024
Strona głównaHistoriaPierwszy strajk w Ameryce zorganizowali… Polacy

Pierwszy strajk w Ameryce zorganizowali… Polacy

Robotnicze Święto Pracy już od ponad stu lat obchodzone jest na pamiątkę wyjątkowo krwawo stłumionego przez policję strajku robotników w Chicago 1 maja 1896 r. 126 lat temu setki robotników walczyło o godne warunki pracy i wyższe zarobki. Tymczasem, jak się okazuje, do pierwszego strajku na amerykańskiej ziemi doszło już niemal trzy wieki wcześniej, a strajkującymi byli… Polacy.

1 maja 1896 r. setki strajkujących robotników w Chicago, domagający się godnych warunków pracy – m.in. 8-godzinnego dnia pracy – zostało wyjątkowo brutalnie rozpędzonych przez policję. „Stróże prawa” nie wahali się strzelać do bezbronnego tłumu. W Chicago zginęło wtedy wielu robotników, a wśród nich także ci, którzy wyemigrowali „za chlebem” z polskiej ziemi.
Robotniczy protest z końca XIX w. w Chicago odbił się szerokim echem wśród robotników na całym świecie. To na pamiątkę tych zajść II Międzynarodówka Socjalistyczna uchwaliła w 1889 r. obchody Święta Pracy (na kongresie w Paryżu), wyznaczając dzień obchodów na 1 maja – w rocznicę krwawej pacyfikacji protestów w Chicago. Rodzący się wówczas ruch związkowy, bez względu na różnicę nurtów ideowych, przyjął ten dzień za swoje święto. Jedynie Stany Zjednoczone postanowiły, iż Labour Day (Dzień Pracy) będzie świętowany w pierwszy poniedziałek września – zapewne w celu uniknięcia przykrych skojarzeń z chicagowską masakrą z roku 1886.

Strajk Polaków w Jamestown

Tymczasem jak się okazuje Amerykanie „swój” Labour Day mogli równie dobrze ustalić na dzień 30 lipca – na pamiątkę pierwszego na amerykańskiej ziemi strajku w legendarnej osadzie Jamestown, a którego uczestnikami byli polscy rzemieślnicy. Tylko polscy rzemieślnicy…

Pierwszy strajk na amerykańskiej ziemi wybuchł 30 lipca 1619 r. z powodu odmowy przyznania prawa wyborczego kolonistom z Polski. Była to decyzja ówczesnego gubernatora stanu Wirginia. To polscy rzemieślnicy z Polski uruchomili tam hutę szkła i manufaktury dziegciu, smoły, potażu i lin okrętowych, a ich kwalifikacje były na tyle wysokie, że zajmowali się także nauczaniem zawodu kolonistów z Anglii.

Pierwsza grupa polskich rzemieślników przybyła do Jamestown już 1 października 1608 r., czyli w rok po założeniu tej pierwszej na amerykańskiej ziemi osady kolonistów angielskich. Zachowały się nazwiska kilku pierwszych polskich rzemieślników, a byli nimi: Michał Łowicki, Zbigniew Stefański, Jan Bogdan, Jan Mata i Stanisław Sadowski.

Prawdopodobnie Polacy byli związani umową, która w zamian za transport do Ameryki zobowiązywała ich do pracy w kolonii przez określoną liczbę lat. Jak Polacy znaleźli się na amerykańskiej ziemi? Założyciel i przywódca kolonii Jamestown – kapitan John Smith – przebywał na terenie Rzeczypospolitej podczas powrotu z tureckiej niewoli (trafił do niej w 1602 r.) i wiedział jakiej klasy mamy rzemieślników. Smith po objęciu władzy nad kolonią, którą założył w roku 1607, oficjalnie werbował rzemieślników w imieniu Wirgińskiej Kompanii Londyńskiej.

30 lipca 1619 r. polscy rzemieślnicy nie podjęli swojej pracy w kolonii. Spór Polaków z Johnem Smithem został jednak szybko zażegnany, a żądania polskich robotników spełnione. 31 lipca 1619 r. Polacy oficjalnie uzyskali równość praw wyborczych, co skutkowało natychmiastowym przerwaniem strajku. Z zapisu w księdze sądowej wynika, że polscy rzemieślnicy mieli także przyjąć pewną liczbę młodych kolonistów angielskich na naukę zawodu.

Odmowa pracy przez Polaków w 1619 r. była pierwszym w angielskiej kolonii i pierwszym w Ameryce Północnej strajkiem robotniczym.

Jarosław Mańka
Jarosław Mańka
Dziennikarz, reżyser, scenarzysta i producent, autor kilkunastu filmów dokumentalnych i reportaży (kilka z nich nagrodzonych). Absolwent historii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pasjonat podróży i tajemnic historii. Propagator patriotyzmu gospodarczego. Współpracownik magazynu „Nasza Historia”.

INNE Z TEJ KATEGORII

1058. rocznica Chrztu Polski i… Narodowy Marsz Życia

14 kwietnia 966 r. książę Mieszko I przyjął chrzest, który stał się początkiem naszej państwowości. W dniu kolejnej rocznicy tego wydarzenia odbył się w Warszawie Narodowy Marsz Życia pod hasłem „Niech żyje Polska” .
4 MIN CZYTANIA

Mistrz inżynierii mostowej i wielki polski filantrop

W tym roku mija 160 lat od otwarcia pierwszego warszawskiego stalowego mostu na Wiśle. Zaprojektował go Stanisław Kierbedź. Inny jego słynny most, zbudowany w Petersburgu, tak bardzo spodobał się carowi, że monarcha – jak głosi anegdota – spacerując po nim z Kierbedziem, z każdym mijanym przęsłem awansował konstruktora. Tym sposobem na końcu mostu Kierbedź był już generał-majorem.
10 MIN CZYTANIA

Gorzkie żale – historia arcydzieła o męce Boga-Człowieka

W polskiej tradycji nieodłącznym elementem Wielkiego Postu są Gorzkie Żale – popularne nabożeństwo i polskie arcydzieło zbioru pieśni o Męce Pańskiej.
4 MIN CZYTANIA

INNE TEGO AUTORA

„Drapieżne koty” z Polski sprawdziły się na polu walki. Ukraińcy zwiększają zamówienia

Polskie wozy bojowe Oncilla, wyprodukowane przez firmę Mista ze Stalowej Woli, doskonale sprawdziły się na polu walki. Na froncie walczy już setka transporterów. Ukraińska armia zamówiła kolejną partię „drapieżnych kotów”.
2 MIN CZYTANIA

1058. rocznica Chrztu Polski i… Narodowy Marsz Życia

14 kwietnia 966 r. książę Mieszko I przyjął chrzest, który stał się początkiem naszej państwowości. W dniu kolejnej rocznicy tego wydarzenia odbył się w Warszawie Narodowy Marsz Życia pod hasłem „Niech żyje Polska” .
4 MIN CZYTANIA

Po co nam samorządy [WYWIAD]

Samorządy mają już (po przełomie w 1989 r.) ponad 30 lat. Dobiega końca 8. – wydłużona o pół roku – kadencja. O pracy samorządowca opowiada nam Jerzy Zięty – krakowski radny, dziennikarz, organizator targów zdrowej żywności i koncertów muzycznych.
5 MIN CZYTANIA