fbpx
piątek, 1 marca, 2024
Strona głównaPodatkiPrzepisy covidowe nie powinny wstrzymywać biegu przedawnienia

Przepisy covidowe nie powinny wstrzymywać biegu przedawnienia

Regulacje tzw. ustawy covidowej, które przewidywały zawieszenie biegu terminu przedawnienia w prawie karnym i karnym skarbowym naruszały konstytucję – uznał pod koniec ubiegłego roku Trybunał Konstytucyjny.

Sprawa trafiła do Trybunału Konstytucyjnego w związku z pytaniem prawnym Sądu Rejonowego w Jarosławiu, II Wydział Karny o konstytucyjność „przepisu covidowego” zawieszającego bieg terminów przedawnienia w prawie karnym i prawie karnym skarbowym. Chodziło dokładnie o art. 15zzr ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Trybunał sprawę przeanalizował i ustalił naruszanie ustawy zasadniczej na kilku płaszczyznach.

Jak brzmiały kontrowersyjne regulacje

Artykuł 15zzr ustawy covidowej, który wszedł w życie 27 czerwca 2021 r. zawierał w sobie dwie regulacje:
– w zakresie zawieszenia biegu przedawnienia karalności m.in. czynów w sprawach karnych skarbowych w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie 6 miesięcy po ich odwołaniu (ust. 1);
– w zakresie obliczania wskazanych wyżej okresów: od 14 marca 2020 r. – w przypadku stanu zagrożenia epidemicznego i od 20 marca 2020 r. – w przypadku stanu epidemii (ust. 2).

W Polsce sytuacja z ogłaszaniem stanu epidemii i zagrożenia epidemicznego była dość dynamiczna. Pierwszy stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został ogłoszony 14 marca 2020 r. Następnie został on odwołany 20 marca 2020 r. i tego samego dnia ogłoszono stan epidemii. Ten odwołano 16 maja 2022 r. i od tego dnia obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego, który został odwołany dopiero 1 lipca 2023 r. Wszystkie wymienione okresy zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii były ogłaszane na podstawie dedykowanych rozporządzeń ministra zdrowia.

Jak zauważył TK, ustawodawca w art. 15zzr ustawy covidowej nie wskazał terminu, do którego obowiązywać miało zawieszenie biegu terminów przedawnienia karalności czynu oraz przedawnienie wykonania kary w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe, jak również nie określił maksymalnego limitu czasowego, do którego mogło ono trwać. To zaś spowodowało, że nie było możliwe określenie granic czasowych, do których trwać miało wydłużenie okresów przedawnienia. W konsekwencji zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie ustawy covidowej było ustalone na czas nieokreślony, co ewidentnie – zdaniem TK – narusza zasadę zaufania do państwa prawa.

Gdzie TK dopatrzył się naruszeń

Trybunał w wdanym orzeczeniu podkreślił, że w analizowanych przepisach dostrzega naruszenie konstytucji na kilku poziomach. Przede wszystkim analizowane przepisy covidowe nie były wprowadzone w marcu 2020 r., czyli w początkowym okresie pandemii, a po upływie piętnastu miesięcy od wystąpienia epidemii w Polsce. Przepis covidowy był sprzeczny z art. 44 § 2 k.k.s. przez to, że – mimo przedawnienia należności publicznoprawnej – nadal utrzymywał karalność przestępstwa z nią związanego. Ponadto, jak podkreślił TK, zawieszenie przedawnienia karalności czynu bez wskazania konkretnej daty (mimo nawet upływu biegu przedawnienia należności publicznoprawnej) przełożyło się na to, że przy jednoczesnym uspokojeniu sytuacji epidemicznej narażało podatników na skutki prawne, które nie mogły być wcześniej przewidziane.

Trybunał przypomniał o jednej z podstawowych zasad, a mianowicie, że nowe przepisy nie mogą zaskakiwać ich adresatów co do postępowania władz publicznych.

Jakie skutki ma orzeczenie

Zgodnie z wyrokiem TK z systemu prawnego zostały usunięte regulacje covidowe o zawieszeniu terminu przedawnienia w omawianym zakresie. W konsekwencji przepis, który zawieszał bieg terminu przedawnienia, nie działał w sprawach zakończonych, w których ten przepis był stosowany. Dzięki wyrokowi TK podatnicy mają otwartą drogę do wznowienia postępowania, jeśli takie się już zakończyło. Z kolei w sprawach, które jeszcze trwają możliwe jest pominięcie niekonstytucyjnej regulacji i stosowanie przepisów ogólnych w zakresie biegu przedawnienia.

Trybunał Konstytucyjny (wyrok o sygn. akt P12/22)
Ewa Konderak
Ewa Konderak
Od ponad 20 lat dziennikarka zajmująca się tematyką podatkową. Swoje artykuły publikowała na łamach ogólnopolskich dzienników prawno-gospodarczych, jak np. „Dziennik Gazeta Prawna” oraz portali gospodarczych, jak np. rp.pl. Ma także bogate doświadczenie w redagowaniu publikacji książkowych, współpracując z największymi wydawnictwami w Polsce. Ukończyła studia na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim oraz podyplomowo Prawo Unii Europejskiej na tym samym Uniwersytecie.

INNE Z TEJ KATEGORII

Rząd ulży małym przedsiębiorcom? Kasowy PIT

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów poinformowała o pracach nad projektem dotyczącym wprowadzenia możliwości wyboru tzw. kasowego PIT przez najmniejszych przedsiębiorców.
2 MIN CZYTANIA

Dwa pomysły na zmianę składki zdrowotnej

Rząd Koalicji Obywatelskiej pracuje nad zmianami w zakresie składki zdrowotnej opłacanej przez przedsiębiorców. Na stole są dwa pomysły.
2 MIN CZYTANIA

Zwrot za dojazd i nocleg pracownika będzie kosztem

Pracodawca, który pracownikom zdalnym zwraca wydatki za dojazd do biura i nocleg może zaliczyć je do kosztów uzyskania przychodów. Ważne jest, aby były spełnione ustawowe warunki rozliczania ponoszonych kwot w kosztach.
3 MIN CZYTANIA

INNE TEGO AUTORA

Zwrot za dojazd i nocleg pracownika będzie kosztem

Pracodawca, który pracownikom zdalnym zwraca wydatki za dojazd do biura i nocleg może zaliczyć je do kosztów uzyskania przychodów. Ważne jest, aby były spełnione ustawowe warunki rozliczania ponoszonych kwot w kosztach.
3 MIN CZYTANIA

Dochody spółki cywilnej w fundacji rodzinnej pozbawią preferencji

Przystąpienie przez fundację rodzinną do spółki cywilnej wykracza poza zakres ustawy o fundacji rodzinnej. To oznacza utratę preferencji dla fundacji i bez znaczenia jest rodzaj działalności wykonywanej przez spółkę cywilną.
4 MIN CZYTANIA

Przy rozliczeniu VAT od najmu ważny jest moment wystawienia faktury

O tym, kiedy ma być rozliczony VAT należny z tytułu usług najmu urządzenia decyduje moment wystawienia faktury, jednak nieprzekraczalnym momentem jest termin płatności ustalony pomiędzy stronami.
4 MIN CZYTANIA