fbpx
piątek, 19 lipca, 2024
Strona głównaPodatkiPrzepisy tarczy antykryzysowej nie wstrzymały biegu przedawnienia

Przepisy tarczy antykryzysowej nie wstrzymały biegu przedawnienia [WYWIAD Z PIOTREM KALEMBĄ]

Regulacje tarczy antykryzysowej nie wstrzymały biegu przedawnienia w podatkach – wynika z ustnego uzasadnienia uchwały siedmiu sędziów NSA (sygn. akt I FPS 2/22). Podatnicy, którzy w wyniku błędnego podejścia skarbówki zapłacili podatek, teraz mają szansę na jego odzyskanie i to z odsetkami – mówi PIOTR KALEMBA, doradca podatkowy, starszy menadżer w Thedy & Partners

NSA rozstrzygnął w podjętej pod koniec marca uchwale, że ustawa covidowa nie wstrzymała terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Co to dokładnie oznacza?

NSA w kontekście tej konkretnej sprawy opowiedział się za stanowiskiem, zgodnie z którym prawo podatkowe stanowi gałąź prawa odrębną od prawa administracyjnego. O tę kwestię w doktrynie spory toczyły się już od dawna. Niemniej, do tej pory w zasadzie spory te miały wymiar czysto naukowy – rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawało bez wpływu na sytuację, np. podatników.

Czy teraz to się zmieniło?

Zmieniło się to diametralnie w czasie walki z pandemią COVID-19. W tym zakresie, na mocy jednego z przepisów tzw. tarczy antykryzysowej przewidziano, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg terminów przedawnienia przewidzianych przepisami prawa administracyjnego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis ten obowiązywał kilkadziesiąt dni, ale budził ogromne wątpliwości.
Od tej bowiem chwili – momentu wprowadzenia ww. przepisu – rozstrzygnięcie tego, czy prawo podatkowe jest częścią prawa administracyjnego czy też nie, decydowało o kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, co miało niebagatelne znaczenie dla podatników.

Dlaczego jest to tak ważne?

Pamiętać należy, że zgodnie z przepisami organy podatkowe mają co do zasady 5 lat na wydanie i doręczenie podatnikowi decyzji dotyczącej jego zobowiązania podatkowego. W tym terminie wydana i doręczona zostać powinna zarówno decyzja organu pierwszej, jak i drugiej instancji (o ile oczywiście podatnik złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji). Uznanie, że prawo podatkowe jest elementem prawa administracyjnego dawałoby zatem organom podatkowym dodatkowych kilkadziesiąt dni na prowadzenie postępowania i wydanie decyzji podatkowej oraz ewentualną egzekucję.

Nadal czekamy na publikację pisemnego uzasadnienia uchwały, niemniej w ustnych motywach uchwały NSA stwierdził, że brak jest możliwości zaakceptowania ww. podejścia. Niejednoznaczna regulacja tarczy antykryzysowej nie powinna bowiem być stosowana na niekorzyść podatników. Stąd, z uwagi na pandemię organy podatkowe nie zyskały dodatkowego czasu na prowadzenie postępowania podatkowego czy też egzekucję.
Jeśli zatem po upływie przedawnienia fiskus mimo to prowadził postępowania podatkowe bądź egzekucyjne, bo uznał, że termin przedawnienia ze względu na COVID-19 został wydłużony, to działał bezprawnie.

Czy w praktyce było dużo przypadków, gdy fiskus uważał, że pandemia i przepisy szczególne wstrzymały bieg przedawnienia? Czy to oznaczało, że np. podatnicy musieli zapłacić podatek?

Takich przypadków było bardzo dużo, ponieważ fiskus dość konsekwentnie przyjmował stanowisko, że tarcza antykryzysowa zawiesiła bieg terminów przedawnienia w sprawach podatkowych. Konsekwencją takiego podejścia, aprobowanego zresztą bardzo często również przez sądy administracyjne, była konieczność zapłaty podatku przez podatników nawet w sytuacji, w której organy podatkowe nie zdążyły wydać i doręczyć decyzji w standardowym 5-letnim terminie. Brak dobrowolnej zapłaty podatku z reguły powodował oczywiście również wszczęcia postępowania egzekucyjnego i przymusową egzekucję zaległości.

Co mogą lub powinni zrobić podatnicy, którym termin przedawnienia został przedłużony – czy odzyskają zapłacony podatek, jeśli do tego doszło?

Podatnicy, o ile dane postępowanie jest jeszcze w toku, powinni powołać się na uchwałę NSA. Uchwała ma moc ogólnie wiążącą. Stąd sądy administracyjne orzekające w analogicznych sprawach są zasadniczo związane stanowiskiem przedstawionym przez NSA w uchwale. Podobnie organy podatkowe powinny uwzględnić wykładnię zaprezentowaną przez NSA. W konsekwencji, negatywne dla podatników rozstrzygnięcia powinny zostać uchylone, a nienależnie zapłacony podatek zwrócony i to z odsetkami.

A co z podatnikami, którzy zapłacili podatek nie kwestionując podejścia skarbówki?

W trudniejszej sytuacji znajdują się podatnicy, którzy pogodzili się z ewentualnym negatywnym rozstrzygnięciem organu podatkowego, nie zaskarżyli takiego rozstrzygnięcia i zapłacili podatek. W takim przypadku konieczne może być wzruszenie ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie w ramach tzw. trybu nadzwyczajnego (np. stwierdzenie nieważności decyzji). Każdorazowo warto skonsultować taką sprawę z doradcą podatkowym.

Czy uchwała NSA daje też inne korzyści podatnikom?

Podkreślić również należy, że niekiedy to nie fiskus, a podatnicy powoływali się na analizowany przez NSA przepis tarczy i np. składali wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku już po upływie standardowego 5-letniego terminu przedawnienia. W takim przypadku uchwała NSA nie powinna zamykać im drogi do odzyskania nadpłaconego podatku. Budzące wątpliwości przepisy, a z takimi mamy niewątpliwie do czynienia, nie powinny bowiem być wykładane na niekorzyść podatników.

 

Ewa Konderak
Ewa Konderak
Od ponad 20 lat dziennikarka zajmująca się tematyką podatkową. Swoje artykuły publikowała na łamach ogólnopolskich dzienników prawno-gospodarczych, jak np. „Dziennik Gazeta Prawna” oraz portali gospodarczych, jak np. rp.pl. Ma także bogate doświadczenie w redagowaniu publikacji książkowych, współpracując z największymi wydawnictwami w Polsce. Ukończyła studia na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim oraz podyplomowo Prawo Unii Europejskiej na tym samym Uniwersytecie.

INNE Z TEJ KATEGORII

W tym roku Dzień Wolności Podatkowej przypada jeszcze później niż w roku ubiegłym!

Już po raz trzydziesty pierwszy Centrum im. Adama Smitha oblicza Dzień Wolności Podatkowej. W tym roku przypada on w piątek 28 czerwca, dopiero w 180 dzień roku! Na opłacenie wszystkich danin, czyli podatków, niezależnie od tego, jak się nazywają, w tym opłat i składek, które są przymusowe, pracujemy 179 (sto siedemdziesiąt dziewięć) z 366 dni, czyli o 8 dni dłużej niż w roku 2023.
5 MIN CZYTANIA

Szykują nam nowy podatek. Efektem będą drastyczne podwyżki cen gazu, węgla i paliwa

Jak informuje „Rzeczpospolita”, węgiel będzie droższy nawet o połowę, a olej napędowy o ponad 50 gr na litrze. Taki będzie efekt wprowadzenia przez rząd nowego podatku wynikającego z unijnej dyrektywy o systemie handlu emisjami gazów cieplarnianych. Jej uchwalenie ma nastąpić do końca 2024 r.
2 MIN CZYTANIA

Apel rzecznika MŚP do premiera w sprawie składki zdrowotnej

Adam Abramowicz, rzecznik małych i średnich przedsiębiorców, zwrócił się do premiera Donalda Tuska z listem dotyczącym dwóch szczególnie ważnych dla przedsiębiorców zapowiedzi rządu.
2 MIN CZYTANIA

INNE TEGO AUTORA

Do końca marca roczne rozliczenie CIT

Podatnicy CIT mają do końca marca czas na rozliczenie podatku dochodowego od osób prawnych za 2023 rok. Trzeba tego dokonać na druku CIT-8.
3 MIN CZYTANIA

Urlop i choroba w kosztach kwalifikowanych

Przedsiębiorcy mogą ująć w kosztach kwalifikowanych na działalność badawczo-rozwojową wydatki poniesione na pracownika z tytułu urlopu, choroby i składek ZUS – potwierdza minister finansów w interpretacji ogólnej.
4 MIN CZYTANIA

Część firm będzie upubliczniać informacje o podatku dochodowym

Największe przedsiębiorstwa międzynarodowe będą musiały publikować sprawozdania o podatku dochodowym. To kolejny z elementów, który ma uszczelnić system podatkowy.
4 MIN CZYTANIA