fbpx
sobota, 2 marca, 2024
Strona głównaFinansePrzy niepełnym wymiarze czasu pracy nadgodziny należą się szybciej

Przy niepełnym wymiarze czasu pracy nadgodziny należą się szybciej

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że pracodawca nie może płacić za nadgodziny osobom zatrudnionym na część etatu tak jak osobom na pełnym etacie, czyli dopiero, gdy przepracują osiem godzin.

Wyrok wyznacza nowy kierunek w interpretacji przepisów dotyczących wynagrodzeń za pracę w godzinach nadliczbowych, podkreślając konieczność uwzględnienia indywidualnych wymiarów czasu pracy pracowników.

W orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 19 października 2023 r. (sygnatura C-660/20) poddano analizie kwestię wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych w kontekście pracowników zatrudnionych na tzw. część etatu. Orzeczenie to rzuca światło na praktyki dyskryminacyjne, które dotychczas były stosowane wobec pracowników o niepełnym wymiarze etatu w odniesieniu do kalkulacji nadgodzin.

Centralnym punktem orzeczenia jest stwierdzenie, że krajowe przepisy uzależniające wynagrodzenie za nadgodziny od przekroczenia jednolitego progu czasu pracy dla wszystkich pracowników, niezależnie od wymiaru ich etatu, prowadzą do mniej korzystnego traktowania osób zatrudnionych na niepełny etat. Tym samym taka praktyka została uznana za formę dyskryminacji, co stoi w sprzeczności z zasadami równego traktowania pracowników.

W kontekście polskiego systemu prawnego niniejsza decyzja TSUE rzuca nowe światło na interpretację art. 151 §5 Kodeksu pracy. Dotychczasowe praktyki, umożliwiające pracodawcom ustalanie progu nadgodzin dla pracowników niepełnoetatowych na poziomie odpowiadającym pełnemu wymiarowi czasu pracy, mogą teraz zostać zakwestionowane jako nierówne traktowanie. Konsekwencją tego może być konieczność renegocjacji warunków umowy o pracę oraz dostosowania systemu wynagradzania nadgodzin, aby zapewnić zgodność z zasadami równego traktowania.

Orzeczenie to otwiera również możliwość dochodzenia przez pracowników niepełnoetatowych wynagrodzeń zaległych (do trzech lat wstecz) oraz bieżących za godziny pracy wykraczające poza ustalony wymiar czasu pracy. Warto zaznaczyć, że w świetle wyroku TSUE pracownicy ci mogliby ubiegać się o dodatek już po przekroczeniu ustalonego w ich umowie wymiaru czasu pracy.

Analizując implikacje wyroku Trybunału Sprawiedliwości można zidentyfikować kilka praktycznych przykładów, które obrazują, jak powinno zmienić się podejście do wynagradzania nadgodzin pracowników zatrudnionych na część etatu.

Dotychczas pracownik zatrudniony na pół etatu (4 godziny dziennie) nie otrzymywał dodatku za nadgodziny, dopóki nie przepracował 8 godzin w ciągu jednego dnia, co odpowiada pełnemu etatowi. Po orzeczeniu TSUE ten sam pracownik powinien otrzymać dodatek za nadgodziny już po przekroczeniu 4 godzin pracy w ciągu dnia. Oznacza to, że każda godzina pracy powyżej jego normalnego, półetatowego wymiaru powinna być traktowana jako nadgodzina.

Dotychczas wiele umów o pracę nie precyzowało progu nadgodzin dla pracowników niepełnoetatowych, co skutkowało brakiem dodatkowego wynagrodzenia do osiągnięcia pełnego wymiaru czasu pracy. Obecnie, po orzeczeniu TSUE, pracodawcy powinni przystąpić do renegocjacji umów o pracę, aby wyraźnie określić progi nadgodzin zgodnie z faktycznym wymiarem etatu pracownika, zapobiegając tym samym dyskryminacji i nierównemu traktowaniu.

Przed orzeczeniem TSUE pracownicy niepełnoetatowi nie mieli podstaw do dochodzenia zaległych wynagrodzeń za nadgodziny, jeśli te były liczone dopiero po osiągnięciu pełnego wymiaru etatu. Teraz pracownicy ci mogą ubiegać się o wypłatę zaległych dodatków za nadgodziny, powołując się na orzeczenie TSUE, co w niektórych przypadkach może skończyć się znaczącymi zobowiązaniami finansowymi dla pracodawców.

Nie ma też co się oszukiwać, że po orzeczeniu TSUE firmy powinny też dostosować swoje polityki wynagrodzeń, aby uwzględniały indywidualne wymiary etatów pracowników, co może wymagać zastosowania bardziej złożonych systemów rozliczeniowych.

Przypomnijmy, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, za każdą godzinę pracy nadliczbowej pracownik ma prawo do wynagrodzenia w wysokości swojego normalnego wynagrodzenia oraz dodatku: 50 proc. wynagrodzenia za każdą godzinę pracy nadliczbowej wykonywanej w dni powszednie i 100 proc. wynagrodzenia za pracę w nadgodzinach wykonywaną w dni wolne od pracy oraz w święta. Pracownikowi może być również zaproponowana zamiana wynagrodzenia za nadgodziny na czas wolny od pracy.

Podsumowując: wyrok TSUE z 19 października 2023 r. stanowi istotny krok w kierunku eliminacji praktyk dyskryminacyjnych w stosunku do pracowników niepełnoetatowych, stawiając przed pracodawcami wyzwanie dostosowania dotychczasowych zasad wynagradzania nadgodzin do najnowszej interpretacji przepisów.

Marek Kutarba
Marek Kutarba
Prawnik i publicysta, ekspert w zakresie prawa podatkowego i finansów. Karierę zawodową rozpoczął od pracy w Izbie Skarbowej we Wrocławiu. Później związany z licznymi tytułami prasowymi, w tym największymi polskimi dziennikami gospodarczymi, w których pełnił funkcje redakcyjne i publikował na tematy podatkowe i gospodarcze. Autor książek i praktycznych poradników z zakresu prawa podatkowego. Obecnie właściciel firmy doradczej specjalizującej się w zarządzaniu finansowym i restrukturyzacji kosztów oraz kontent marketingu i litigation PR.

INNE Z TEJ KATEGORII

Rośnie optymizm finansowy Polaków

Choć w ostatnich miesiącach ceny w Polsce poszły w górę, to jednak coraz większy odsetek Polaków z optymizmem patrzy w przyszłość, jeśli chodzi o finanse osobiste.
2 MIN CZYTANIA

Refleksje ministra finansów o giełdzie i nie tylko…

Andrzej Domański, już nie taki nowy minister finansów, wylał żale w wywiadzie dla Bloomberga nad kondycją Warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych. Niestety nie zabrakło garści konfabulacji.
4 MIN CZYTANIA

Niedźwiedzia przysługa unijnego dobrodzieja

Gotówka od pewnego czasu zaczęła uwierać unijnych decydentów, którzy wieloma sposobami próbują ograniczać jej rolę w gospodarce na rzecz elektronicznych form płatności. Znów UE chciała pokazać, że ma legislacyjną fantazję. Tymczasem pokazała tylko, że – owszem – ma, ale konsumentów… gdzieś.
4 MIN CZYTANIA

INNE TEGO AUTORA

Wydatki na wdrożenie KSeF można odliczyć podwójnie

Koszty związane z implementacją oprogramowania koniecznego do komunikacji z Krajowym Systemem e-Faktur mogą spełniać kryteria prac badawczo-rozwojowych (B+R), co umożliwia odliczenie kosztów kwalifikowanych w ramach ulgi na badania i rozwój. Taki wniosek wynika z interpretacji podatkowej wydanej przez Dyrektora KIS w styczniu 2024 r.
4 MIN CZYTANIA

Niepełny miesiąc pracy nie wpływa na potrącenia komornicze

Praca przez część miesiąca nie wpływa na kwotę wolną od potrąceń komorniczych. Jeśli pracownik jest zatrudniony na pełnym etacie, ale nie przepracował pełnego miesiąca (np. z powodu ustania stosunku pracy w trakcie miesiąca), obowiązujące przepisy nie pozwalają na zmniejszenie kwoty wolnej od potrąceń w ramach egzekucji komorniczej.
3 MIN CZYTANIA

Ryczałt – już 20 lutego trzeba zapłacić wyższą składkę zdrowotną

20 lutego upływa termin zapłaty pierwszej w tym roku składki zdrowotnej ryczałtowców, w nowej, obowiązującej w 2024 r. wysokości. Składki, która kolejny rok z rzędu wyraźnie wzrosła.
4 MIN CZYTANIA