Jeśli podatnik – osoba fizyczna zaciągnie pożyczkę od spółki, która przy udzielaniu pożyczki będzie zwolniona z VAT, nie wystąpi tu obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) przez podatnika.

Raten-Kauf/Pixabay

Załóżmy taki scenariusz: spółka kapitałowa pożycza podatnikowi – osobie fizycznej – pieniądze. Pożyczkodawca jest zarejestrowany jako czynny podatnik VAT. Strony zawarły umowę pożyczki, w której została ustalona wysokość pożyczki, wysokość oprocentowania oraz termin i warunki zwrotu na rachunek bankowy pożyczkodawcy przelewem, po zawarciu umowy pożyczki. Pożyczka została udzielona jednorazowo, ze środków pieniężnych spółki, wygenerowanych w ramach prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej. Zaznaczmy, że udzielanie pożyczek nie jest przedmiotem działalności spółki. Spółka z tytułu udzielenia pożyczki korzystać będzie ze zwolnienia z podatku od towarów i usług.

Pojawia się więc tu wątpliwość, czy w takiej sytuacji wystąpi konieczność zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC).

Zakres PCC

Na początek przypomnijmy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 815 z późn. zm.) podatkowi temu podlegają umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku.

Obowiązek podatkowy, co do zasady, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej. W naszym przypadku będzie to udzielenie pożyczki. Obowiązek podatkowy w PCC ciąży, przy umowie pożyczki, na biorącym pożyczkę. W naszej sytuacji będzie to podatnik – osoba fizyczna. Zatem zacytowane regulacje potwierdzają, że umowa pożyczki podlega generalnie opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych i obowiązek uiszczenia tego podatku ciąży na biorącym pożyczkę.

Jednak niezależnie od tego podkreślić należy, że w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych przewidziano sytuacje, w których czynność mieszcząca się w zakresie przedmiotowym ustawy jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Wyłączenie z opodatkowania

Na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych – nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne inne niż umowa spółki i jej zmiany:
a. w zakresie, w jakim są opodatkowane VAT,
b. jeżeli przynajmniej jedna ze stron jest zwolniona od podatku od towarów i usług z tytułu dokonania tej czynności, z wyjątkiem:
umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach,
umów sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

W przypadku umów pożyczki o wyłączeniu nie decyduje okoliczność, że strony tej umowy posiadają status podatnika podatku od towarów i usług. Podstawę do takiego wyłączenia może stanowić m.in. fakt, że jedna ze stron z tytułu dokonania tej konkretnej czynności jest zwolniona z podatku od towarów i usług.

Jeżeli zatem udzielenie pożyczki podlega zwolnieniu z opodatkowania na podstawie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, to na mocy art. 2 pkt 4 lit. b) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych zawarta umowa pożyczki nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych – była z niego wyłączona. Taką interpretację potwierdził m.in. dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (interpretacja nr 0111-KDIB2-3.4014.274.2021.3.BB).

OPINIA

Emilia Wolnowska, doradca podatkowy, Tax Manager w Dziale Doradztwa Podatkowego BDO, biuro w Poznaniu:

– Nawet jednorazowe udzielenie pożyczki przez podatnika może być traktowane jako świadczenie usług objęte VAT i jednocześnie korzystać ze zwolnienia w tym podatku. Zgodnie z aktualnym trendem interpretacyjnym organów podatkowych dla objęcia pożyczki VAT bez znaczenia jest kod Polskiej Klasyfikacji Działalności widniejący w KRS i CEIDG. Zatem w przedmiocie działalności podatnika nie musi figurować udzielanie pożyczek ani inna podobna działalność finansowa.

Zakwalifikowanie pożyczki jako usługi zwolnionej z VAT ma istotne znaczenie również dla kwestii opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Podstawowa stawka podatku od czynności cywilnoprawnych dla umowy pożyczki wynosi 0,5 proc. Ustawa o PCC przewiduje jednak wiele włączeń i zwolnień. Zgodnie z art. 2 pkt 4 lit. b. ustawy o PCC podatkowi temu nie podlegają czynności, jeżeli przynajmniej jedna ze stron jest zwolniona od podatku od towarów i usług. Obowiązek podatkowy leży po stronie pożyczkobiorcy. Powinien on zatem upewnić się, czy pożyczka faktycznie objęta jest zwolnieniem na gruncie VAT po stronie pożyczkodawcy.

 

Poprzedni artykułKolejne niespodzianki Polskiego Ładu
Następny artykułTopnieje udział inwestycji w aktywa niematerialne. Jak pod tym względem prezentuje się Polska na tle UE?